ከ«የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን» ለውጦች መካከል ያለው ልዩነት

no edit summary
(አንድ ለውጥ 343036 ከ50.248.239.43 (ውይይት) ገለበጠ)
[[ስዕል:Priesterweihe in Schwyz 2.jpg|470px|thumb|የሮሜ ቄሳውንት በስዊስ አገር]]
የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን, የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን በመባልም ይታወቃል, በዓለም ላይ ከ 1.29 ቢሊዮን በላይ አባላት ያሉት ዓለም አቀፍ የክርስትያን ቤተ ክርስቲያን ናት. በአለማችን እጅግ ጥንታዊ ከሆኑት ሃይማኖታዊ ተቋማት አንዷ በመሆን, በምዕራቡ ዓለም ታሪክና እድገት ውስጥ ትልቅ ሚና ተጫውታለች. ጳጳሱ በመባል የሚታወቀው የሮማው ጳጳስ, የቤተክርስቲያን መሠረተ እምነቶች በኒቂያው የሃይማኖት መግለጫ ውስጥ ተጠቃለው ቀርበዋል. ዋናው ማዕከላዊው ቅዱስ ቅድስተ ቅዱሳን በቫቲካን ከተማ በሮማ ኢጣሊያ ውስጥ ይገኛል.
'''የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን''' ከ[[ክርስትና]] ዋና አብያተ ክርስቲያናት ቅርንጫፎች አንዱ ነው።
 
የካቶሊክ ቤተ ክርስትያን የሚያስተምረው ኢየሱስ ክርስቶስ በታላቁ ተልዕኮው የተመሰረተው አንድ, ቅዱስ, ካቶሊክ እና ሐዋርያዊ ቤተ ክርስትያን ነው, ጳጳሳቶቹ የክርስቶስ ሐዋሪያት ተተኪ እንደሆኑ, እና ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱ ቅድስት ሥላሴ ተሹመዋል. በኢየሱስ ክርስቶስ. የሊካን ቤተ ክርስቲያን, የምስራቅ ካቶሊክ አብያተ ክርስቲያናት እና እንደ መስተንግዶ ትዕዛዝ እና የተያያዙት ትእዛዞች የመሳሰሉት እንደ ቤተክርስቲያን ያሉ የተለያዩ ሥነ-መለኮታዊ እና የመንፈሳዊ ትኩረትዎችን የሚያንፀባርቁ ናቸው.
ከ[[ቫቲካን ከተማ]] በላይ በአሁኑ ወቅት [[የመንግሥት ሃይማኖት]] በ[[ኮስታ ሪካ]]፣ [[ሊክተንስታይን]]፣ [[ማልታ]]፣ እና [[ሞናኮ]] ነው። በተጨማሪ በ[[አንዶራ]]፣ [[አርጀንቲና]]፣ [[ዶሚኒካን ሪፐብሊክ]]፣ [[ኤል ሳልቫዶር]]፣ [[ፓናማ]]፣ [[ፓራጓይ]]፣ [[ፔሩ]]ና [[ፖላንድ]]፣ እንዲሁም በ[[ፈረንሳይ]]ና በ[[ስዊስ]] ክፍላገራት ውስጥ የመንግሥት ድጋፍ ወይም ዕውቅና በይፋ ተስጥቷል።
 
ከሰባቱ የቅዱስ ቁርባኖች ውስጥ ቅዱስ ቁርባን በዋነኝነት የሚከበረው በቅዱስ ቁርባን በስነ-ስርዓት ነው. ቤተ-ክርስቲያን አንድ ቄስ በመባዛቱ መስዋዕት እና ወይን የክርስቶስ ሥጋና ደም ይሆናሉ. ድንግል ማርያም በካቶሊክ ቤተክርስቲያን ውስጥ እንደ እናት እና የሰማያዊ ንግስት ተብላ የምትጠራ, በዲንሆችና በአምልኮዎች የተከበረች ናት. የእምነቱ አስተምህሮ ቅድስናን ለታመሙ, ለድሆች እና በሥቃይ ውስጥ ያሉ እና መንፈሳዊ የምህረት ስራዎችን ያጠቃሉ. የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን በዓለም ላይ ከፍተኛ የትምህርት እና የጤና አገልግሎት አቅራቢ ናት.
የ[[ኢየሱስ ክርስቶስ]] ሐዋርያ [[ቅዱስ ጴጥሮስ]] ወደ [[ሮሜ]] ከተማ ሔደው የሮሜ ቤተክርስቲያን መጀመርያ መሪ (ኤጲስ ቆጶስ) እንደ ሆኑ ይታመናል። ከዚያ የሮሜ ኤጲስ ቆጶስ ወይም [[ፓፓ]] ከ[[ኢየሩሳሌም]]፣ [[አንጾኪያ]]፣ [[እስክንድርያ]] ጵጵሳት ጋራ የመላው ክርስቲያን ዓለም መሪዎች ሆኑ።
 
የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን በምዕራቡ ዓለም ፍልስፍና, ባህል, ሳይንስ እና ስነ-ጥበብ ላይ ተጽዕኖ አሳድሯል. የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን የምዕራባዊው ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን እስከ 1054 ድረስ የምሥራቅ ምዕራብ ቅስቀሳ ያካሂዳለች, በተለይም የጳጳሱ ስልጣንን እንዲሁም የኬልቄዶናዊያን ቅኝት በ 451 ከመካከለኛው ምስራቅ ኦርቶዶክሳዊ አብያተ ክርስቲያናት (ክረምቴክያን) በፊት ከኬክሮኒያ ቤተክርስትያን በፊት ልዩነት ነበር.
በ[[372]] ዓም [[የተሰሎንቄ ዐዋጅ]] ከንጉሥ [[ቴዎዶስዮስ]]ና ከጵጵሳት ወጥቶ [[የንቅያ ጸሎተ ሃይማኖት]]ና [[ትምህርተ ሥላሴ]] [[የሮሜ መንግሥት]] [[መንግሥት ሃይማኖት]] እንድሆኑ አደረጋቸው። በዚህ ወቅት የመላው ቤተክርስቲያን ስም በይፋ «አንዲቱ ቅድስት ካቶሊክ ኦርቶዶክስና ሐዋርያዊት ቤተ ክርስቲያን» ነበር።
 
ካቶሊኮች በመላው ዓለም የሚኖሩት በተልእኮዎች, በዲያስፖራዎች, እና በተለዋወጦች ነው. ከ 20 ኛው መቶ ዘመን ጀምሮ አብዛኛዎቹ በደቡባዊ ሄመዝፊው ውስጥ አውሮፓ ውስጥ ዓለማዊነት ስለማይታወቁ እና በመካከለኛው ምስራቅ ላይ ስደትን ያሻብባሉ.
በ[[443]] ዓም ከ[[ከልቄዶን ጉባኤ]] በኋላ የሮሜ ፓፓ ከአንጾኪያና ከእስክንድሪያ ጵጵሳት በ[[ኢየሱስ]] [[ተዋሕዶ]] ባሕርይ ክርክር ሳቢያ ተለይተው፣ በኋላ በዘልማድ የፓፓ ሃይማኖት «ካቶሊክ-ኦርቶዶክስ»፣ የተዋሕዶም «ሐዋርያዊ» በመባል ታወቁ።
 
ከ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጨረሻ አንስቶ የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ስለ ጾታ ግንኙነት, ለሴቶች መሾም አለመቀበሏን እና የወሲብ ጥቃት ጉዳዮችን እንዴት እንዳዛባ በመግለጽ ተችሷል.{{መዋቅር-ሃይማኖት}}
እንደገና በ[[1046]] ዓም ከ«[[ታላቅ መነጣጠል]]» ቀጥሎ የ[[ቁስጥንጥንያ]] ጳጳስ ከሮሜ ፓፓ ሲለያዩ፣ ከዚያ በዘልማድ የፓፓ ሃይማኖት «ካቶሊክ»፣ የቁስጥንጥንያም «ኦርቶዶክስ» («[[ምሥራቅ ኦርቶዶክስ]]») በመባል ታወቁ።
 
(በኦፊሴል ግን እነዚህ አብያተ ክርስቲያን ሁሉ «ካቶሊክ» (ሁሉን-አቅፍ)፣ «ኦርቶዶክስ» (ትክክለኛ ትምህርት) እና «ሐዋርያዊ» ለሚሉ ስያሜዎች ይግባኝ ያደርጋሉ።)
 
እንደገና ከ[[1515]] ዓም ጀምሮ በ[[ፕሮቴስታንት ንቅናቄ]] አንዳንድ አገራት ከሮሜ ፓፓ መሪነት ተለይተው የ[[ፕሮቴስታንት]] አብያተ ክርስቲያናት መሠረቱ።
 
አሁን የሮሜ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን እጅግ በሰፊ በብዙ አገራት በዓለሙ ይገኛል። የሮሜ ፓፓ አሁንም እንደ ወትሮ መሪያቸው ነው። በዚሁ ወቅት የሮሜ ፓፓ ማዕረግ የያዘው «ፓፓ [[ፍራንሲስ]]» ተብሏል።
 
{{መዋቅር-ሃይማኖት}}
 
[[መደብ:የክርስትና ክፍልፋዮች]]
Anonymous user