ከ«ሞንጎልኛ» ለውጦች መካከል ያለው ልዩነት

278 bytes removed ፣ ከ10 ዓመታት በፊት
ሎሌ መጨመር: ms:Bahasa Mongolia; cosmetic changes
(ሎሌ መጨመር: vi:Tiếng Mông Cổ)
(ሎሌ መጨመር: ms:Bahasa Mongolia; cosmetic changes)
'''ሞንጎልኛ''' ([[Imageስዕል:Mongol khel.svg|10px]], '''Монгол''') ከ[[ሞንጎሊክ ቋንቋ ቤተሠብ]] ሁሉ የታወቀውና ለአብዛኛው የ[[ሞንጎልያ]] ኗሪዎች ዋና ቋንቋ እንዲሁም የሞንጎልያ መደበኛ ቋንቋ ነው። ደግሞ በአካባቢው ባሉት የ[[ሩሲያ]]ና የ[[የቻይና ሕዝባዊ ሬፑብሊክ|ቻይና]] አውራጃዎች ውስጥ ሲናገር የሩሲያ ክፍላገር [[ቡርያትያ]] እና የቻይና ክፍላገር [[ውስጣዊ ሞንጎልያ]] መደበኛ ቋንቋ እሱ ነው። በሞንጎልያ ውስጥ ካሉት ተናጋሪዎች ብዙኃን የ[[ሓልሓ]] ቀበሌኛ ይናገራሉ። በቻይናም ዋናው ቀበሌኛ [[ቻሃር]] ይባላል።
 
አንዳንድ ሊቃውንት ሞንጎልኛን ለ[[ቱርክ]] ምናልባትም ለ[[ጃፓንኛ]] ለ[[ኮሪይኛ]]ም ዝምድና እንዳለው ይቆጠሩታል። እርግጥ የተዛመደ ቋንቋ በሩሲያ የተገኘው [[ካልሙክኛ]] ነው። በሞንጎልያ ከ2 ሚሊዮን በላይ ተናጋሪዎች ሲኖሩ በአገሮቹ ሁሉ በጠቅላላ 5.7 ሚልዮን ያሕል ይችሉታል።
 
== ፊደል ==
[[Imageስዕል:Mongol khel.svg|50px|right|thumb|'''"ሞንጎል"''' በባሕላዊ ፊደል]]
ባሕላዊ የሆነው [[የሞንጎል ፊደል]] በ12ኛ ምዕተ አመት ከ[[ሶግዲያን ፊደል]] በ[[ኡይጉር]] ሕዝብ አማካይነት ወጣ። እስከ ዛሬ ድረስ በቻይና ውስጥ ሞንጎልኛ ለመጻፍ የሚጠቀመው ጽሕፈት እሱ ነው። በሞንጎልያ ግን በ[[1935]] ዓ.ም. ይህ ባሕላዊ ጽሕፈት በ[[ቂርሎስ አልፋቤት]] ተተካ። ከዚህ በላይ በቻይና በ[[ኦይራት]] ሕዝብ ዘንድ [[ቶዶ ጽሕፈት]] በተሰየመ በሌላ አይነት ባሕላዊ ፊደል ነው ቋንቋቸው የሚጻፈው።
 
== ቃላት ==
 
 
|+ጠቃሚ ዘይቤና ቃላት በሞንጎልኛ
|style="vertical-align:top"|
* አዎ — ጢም
* አይደለም — ኡጒ
* አመሰግናለሁ — ፓያርላ
* ይቅርታ — ሑን ጓይ
* ሰላምታ — ሳይን ፓይኑ
* ደህና ሁን — ፓያርጣይ
* አልገባኝም — ፒ ኦይልጎሕጒ ፓይን
* እርስዎ... ይችላሉ? — ጣ...ያይርታጉ?
* እኔ —
* እኛ — ፒት
* አንተ / አንቺ —
* እናንተ — ጣ ናር
* እሱ / እሷ — ጠር
* እነሱ — ጠት ናር
* ስምዎ ማን ነው? — ጣኒ ነር ሔን ፐ?
* እንደምን ነዎት? — ሳይን ፓይኑ?
* ጥሩ — ሳይን
* መጥፎ —
* ሚስት — ኤሕነር
* ባል — ኖሖር
* ሴት ልጅ — ኦሒን
* ወንድ ልጅ —
* እናት — ኤች
* አባት — አው
* ጓደኛ — ናይጽ
|style="vertical-align:top"|
* ሽንትቤት ወዴት አለ? — ኡጋልጊን ኦሮ / ቾርሎንግ ሓን ፓይን ወ?
* ይህ ስንት ዋጋ ነው? — ኤን ያማር ኡንጠይ ወ?
* ይህ ምንድነው? — ኤን ዩ ወ?
* እኔ... መግዛት እወድ ነበር — ፒ...አውማር ፓይን
* እርስዎ...አለዎት? — ጣናይድ...ፓይኑ?
* ክፍት — ኦንጎርሖይ
* ዝግ — ሓልጣይ
* ተምበር — ማርክ
* ጥቂት — ጫሓን
* በካታ — ኢሕ
* ሁሉ — ፑሕ
* ቁርስ — ኦግሎኒ ኡንት
* ምሳ — ኡቲን ሖል
* እራት — ኦሮይን ሖል
* ሂሳቡ እባክዎ — ጦጾጎ ፖቱሊ
* ዳቦ — ጣልሕ
* መጠት — ኡንታ
* ቡና — ኮፊ
* ሻይ — ጻይ
* ጭማቂ — ቹስ, ሹስ
* ውኃ — ኡስ
* ቢራ — ጲው
* ጠጅ — ታርስ
* ጨው — ታውስ
* በሬ ሥጋ — ኡሕሪን ማሕ
* ዐሣማ ሥጋ — ጋሓይን ማሕ
* ዐሣ — ዛጋስ
* ዶሮ — ጣሕያኒ ማሕ
* አትክልት — ኖጎ
* ፍራፍሬ — ቺምስ
* ሰላጣ — ኖጎን ጹሽ, ሳላት
* ...የት አለ? — ...ሓን ፓይን ወ?
* የጉዞው ዋጋ ስንት ነው? — ፒለጥ ያማር ኡንጠይ ወ?
* ቲኬት — ፒለጥ
* አንድ ቲኬት ወደ... — ነግ ፒለጥ...
|style="vertical-align:top"|
* ባቡር — ጋልጥ ጠረግ
* አውቶቡስ — አውቶቡስ
* አይሮፕላን ማረፊያ — ኒሰሕ ኦንጎጽኒ ፑታል
* ባቡር ጣቢያ — ጋልጥ ጠርገኒ ፑታል
* አውቶቡስ ጣቢያ — አውቶቡስኒ ፑታል
* መነሻ — ያዋሕ
* መድረሻ — ሑረልጸን ኢረሕ
* መቆሚያ — ማሺን ፓይርላሕ ጋጻር
* ሆቴል — ጾጪት ፑታል
* ክፍል — ኦሮ
* የይለፍ ወረቅት — ጋታት ጳስጶርጥ
* ግራ — ጹን
* ቀኝ — ፓሩን
* ቀጥታ — ጪጌሬ
* ወደላይ — ቴሼ
* ወደታች — ቶሾ
* ሩቅ — ሖል
* ቅርብ — ኦይር
* ረጅም — ኡርጥ
* አጭር — ፖጊን
* ካርታ — ጋጽሪን ጹራግ
|style="vertical-align:top"|
* የቱሪስት ቢሮ — ቹልጪኒ ጋጻር
* ፖስታ ቤት — ሹታንጊን ሳልፓር
* ቤተ መዘክር — ሙጸይ
* ባንክ ቤት — ፓንክ
* የፕኦሊስ ጣቢያ — ጻግታጊን ጋጻር
* ሆስፒታል — ኤምነለግ
* የመድኃኒት መደብር — ኤሚን ሳን
* ሱቅ — ተልጉር
* ገበያ — ጻሕ
* ምግብ ቤት — ጾጎይ
* ትምህርት ቤት — ሱርጉል
* ቤተ ክርስቲያን — ሱም
* ሽንት ቤት — ቾርሎን
* መንገድ — ጉታምች
* አደባባይ — ጣልባይ, ቲርዎልቺን
* ተራራ — ኡል
* ኮረብታ — ቶው
* ሸለቆ — ሖንቲ
* ሓይቅ — ኑር
* ወንዝ — ጎል
* መዋኛ — ፓሰይን
* ድልድይ — ጉር
* መቅደስ — ሱም
* ገዳም — ሒት
|}
 
{{InterWiki|code=mn}}
 
[[Categoryመደብ:ቋንቋዎች]]
 
{{Link FA|mk}}
[[mk:Монголски јазик]]
[[mn:Монгол хэл]]
[[ms:Bahasa Mongolia]]
[[nl:Mongools]]
[[no:Mongolsk]]
17,485

edits